Köpüme ne demek?
Köpüme, yünün şilteye dizildikten sonra dikilmesidir. Yani köpüme bir dikim işidir.
Şilte, nevresimin altında kalan malzemedir; yün ona dizilir. Dizilen yün köpüme ile yerine sabitlenir. Dikiş olmasa yün ilk kullanışta kayar, yorgan şeklini kaybeder.
Hallaçlama (çırpma) nedir, neden temizlik aşamasıdır?
Hallaçlama, çırpma demektir. Yün hafif ıslak ile nemli arasındayken değnekle sertçe vurulur. Bilinenin aksine çırpma esas temizlenme aşamalarından biridir: yünün üzerindeki katı haldeki hayvansal artıklar, toz ve kir bu vuruşlarla yünden ayrılır. Su her kiri çözmez; çırpma çözer.
Çırpmanın ikinci işi de var: vurdukça lifler açılır, yün hacim kazanır ve iyice yumuşar. Çırpılmamış yünden iyi yorgan olmaz.
Dikiş sıklığı neden hassas ayardır?
Köpümenin bütün hüneri dikişin sıklığında. İki uç da yorganı bozar:
- Çok sıkı dikilirse yün ezilir, yorgan sertleşir. Üstünüze aldığınızda tahta gibi durur.
- Çok salaş dikilirse yün şiltenin içinde tutunamaz; kayar, öbek öbek toplanır. Yorganın bir yanı dolu, bir yanı boş kalır.
Doğrusu ikisinin ortası. O ortayı tutturmak elle, göz kararıyla ve yılların alışkanlığıyla olur. Biz bu işi 2005'ten beri yapıyoruz.
Yorganımın köpümeye ihtiyacı var mı?
Şunlardan birkaçı varsa var demektir:
- Yün yorganın içinde öbek öbek toplanmış; bir yer kalın, bir yer boş.
- Yorgan yassılaşmış, eskisi gibi kabarmıyor.
- Dikişler atmış ya da gevşemiş, yün yerinden oynuyor.
Bu durumda yorgan sökülür, yünü çırpılır, şilteye yeniden dizilir ve köpüme yapılır. Yün sağlamsa atmaya gerek yok; yorgan dikimiyle eski düzenine döner.
Yıkama ile birlikte mi?
İkisi de olur. Yorgan temizse yalnızca söküm, çırpma, dizme ve köpüme yapılır; yıkamaya gerek kalmaz. Kirliyse zaten sökülecek — aynı açılışta yıkama da yapılır, üstüne köpüme gelir. Emin değilseniz WhatsApp'tan fotoğraf gönderin, bakıp söyleyelim: 0538 545 81 66.
